ایجاد شکاف به طریق هیدرولیکی یکی از روش های موثر برای افزایش ضریب بازیافت از چاه های نفت و گاز است، مهندسان نفت در آمریکای شمالی توانسته اند با استفاده از این روش بیش از هشتاد درصد از منابع موجود در برخی از مخازن را استخراج کنند.

به گزارش موج، در حال حاضر افزایش ضریب بازیافت از جمله مباحث بسیار مهم در صنعت نفت و گاز است، مهندسان نفت هیچگاه به مرحله اول استخراج که عامل آن فشار موجود در مخزن است، بسنده نمی کنند بلکه تلاش می کنند تا با استفاده از روش های دیگر میزان ضریب بازیافت را افزایش دهند.
تزریق آب یا گاز به مخزن که مرحله دوم استخراج نامیده می شود، از اوایل قرن بیستم ابتدا در ایالات متحد و سپس در دیگر نقاط جهان مورد استفاده قرار گرفت، به تدریج روش های دیگری نیز ابداع گردید که امروزه در قالب مرحله سوم استخراج عنوان می گردد. در دیگر نقاط جهان از جمله خاورمیانه نیز کاربرد این روش بسیار موثر بوده است، در این روش ابتدا مقدار زیادی پروپنت را با یک سیال (مایع) مخلوط می کنند و سپس مخلوط حاصل را با استفاده از پمپ های هیدرولیکی با فشار مناسب به داخل چاه مورد نظر تزریق می کنند تا شکاف ها و ترک هایی را در مخزن ایجاد کند.
بعد از ایجاد شکاف ها و ترک ها، پروپنت در شکاف ها باقی می ماند تا راه ارتباطی ایجاد شده بین حفره های حاوی نفت یا گاز و بدنه چاه اصلی مسدود نگردد و به این طریق نفت یا گاز حفره ها قابل استخراج گردد.
پروپنت از نظر لغوی به معنی عامل نگه دارنده است، پروپنت ها دانه های کوچک سرامیکی کروی شکلی هستند که در روش شکاف هیدرولیکی به منظور باز نگه داشتن راه ارتباطی بین حفره های حاوی نفت یا گاز و بدنه چاه به کار می روند. ماده اصلی تشکیل دهنده پروپنت تری اکسید آلومینیم است، پروپنت در چاه های نفت و هم گاز و همچنین ساحل و فرا ساحل قابل استفاده است. شکل کروی و منظم و همچنین مقاومت بسار بالای پروپنت تحت فشار آب از دلایل استفاده از این ماده در چاه ها است. این محصول در اندازه های مختلف (ریز، متوسط و درشت ) تولید می شود تا بر اساس جنس و نوع هر سنگ مخزن بهترین آنها مورد استفاده قرار گیرد.
تولید سالانه این محصول در جهان رقمی معادل 550 هزار تن است که ایالات متحده و چین عمده ترین تولید کنندگان این محصول هستند. کلیه تولید کنندگان این محصول باید استاندارد API و تاییدیه آزمایشگاه Stim_Lab را برای تولیدشان دریافت کنند تا کیفیت محصولشان قابل قبول باشد که این امر خود نشانگر اهمیت این محصول است. در سال 2002 میلادی یکی از کارخانه های تولید کننده پروپنت در چین توانست پس اخذ استانداردهای مختلف، محصول خود را به عنوان یک محصول High_Tech معرفی کند و لذا این روش و این محصول از نظر فن آوریهای نوین در صنعت نفت نیز مورد توجه است. امید است، ما نیز از این روش برای افزایش ضریب بازیافت مخازن کشورمان استفاده کنیم.
*مهندس مسعود فزون بال کارشناس مسائل نفت وگاز