امیر مهاجر:رهبر معظم انقلاب در یکی از دیدارهای خود با اعضای هیات دولت در سال جاری تاکید کردند که بسیارى از چیزهایى که در زندگى ما اتفاق می افتد و واقعیت دارد، مردم درست در جریان آنها قرار نمی گیرند. درست است که ما ان‏شاءالل٦#39;َه براى خدا کار می کنیم و هدف عمده‏ى ما باید رضاى الهى باشد و ان‏شاءالل٦#39;َه (هم) هست؛ لیکن اطلاع مردم از این کارها بسیار کار لازم و مهمى است؛ این هم خودش هدفى است. با همین بهانه و عطف به دستور معظم له در حمایت از حرکت کلی دولت نهم و دوری جستن از فضای بی بند و باری در اظهار نظر درباره فعالیت های دولت محترم، نوشتار زیر در جهت بررسی عملکرد مهندس سیف الله جشن ساز و ارایه تصویر درستی از جهت گیری ها و بیان دغدغه ها تهیه شده است.

وزیر نفت دولت نهم که شاید همراه ترین مدیر کابینه خود، یعنی مدیر عامل وقت شرکت نفت مناطق نفتخیز جنوب را به عنوان اصلی ترین ژنرال خود انتخاب کرده بود، در حکم خود به نکات مهمی چون توجه به تکالیف مصرح در سند چشم انداز بیست ساله و قانون برنامه چهارم، برنامه ریزی مناسب برای صیانت از مخازن نفت و گاز و افزایش ضریب بازیافت مخازن، افزایش ظرفیت تولید، تسریع در اجرای طرح های توسعه مخازن نفت و گاز به ویژه میادین مشترک، سرعت بخشیدن به اجرای طرح های اکتشافی و برنامه ریزی جهت به بهره برداری رسیدن طرح های در دست اجرا مطابق برنامه زمان بندی و با استفاده از حداکثر توانمندی پیمانکاران و تولیدکنندگان داخلی و تلاش در جهت ارتقای جایگاه شرکت ملی نفت ایران در کنار بهره گیری از کارکنان توانمند متعهد و متخصص در اداره امور به همراه حفظ منزلت و شئون همه کارکنان صنعت نفت را مورد تاکید قرار داد.

اما پس از این انتصاب سیف الله جشن ساز، در یک نظر سنجی که توسط سایت نفت نیوز انجام پذیرفت، کارکنان صنعت نفت عمده ویژگی های مدیر عامل جدید را شناخت وی از صنعت نفت بویژه بخش بالادستی، فراجناحی عمل کردن در کارها، قاطعیت در تصمیم گیری، توجه به شایسته سالاری در انتخاب افراد، سلامت نفس، روحیه جوانگرایی، توجه به حقوق کارکنان نفت و توجه به افراد مبتکر و خلاق عنوان کردند.

برنامه های آقای مدیر عامل

مهندس جشن ساز با اتکا به دو دهه فعالیت در صنعت نفت و طی کردن سطوح مختلف کارشناسی تا عالی ترین سمت های اجرایی شرکت ملی نفت ایران، با شناخت از اوضاع و احوال وقت شرکت ملی نفت و شرکت های تولیدی زیر مجموعه، برنامه ایی 19 ماده ایی به وزیر نفت و همزمان به رسانه ها ارایه کرد که به گواه کارشناسان حوزه بالادستی نفت، تا حدودی اصلی ترین و عملیاتی ترین نیاز های ارایه شده تاکنون به نظر می رسید. سیف الله جشن ساز نه ماه قبل اولویت های اساسی خود را در کسوت مدیر عامل اینگونه عنوان کرد:

1- برنامه ریزی و پیگیری دیدگاه مقام معظم رهبری در تشکیل سازمان کشور های تولید کننده و صادر کننده گاز (OGEC)
2- پیگیری اجرای صحیح و بجای سیاستهای اصل 44 برای واگذاری فعالیتهای غیر حاکمیتی که غالبا شامل صنایع پائین دستی و غیر مرتبط با مدیریت بخش بالا دستی است.
3- مطالعه و راه اندازی بورس نفت و/یا بررسی فروش نفت از طریق بورس برای افزایش درآمد های ارزی کشور
4- توجه به نیروی انسانی بعنوان سرمایه اساسی صنعت نفت
5- تسریع در اجرای کامل پروژه های صیانت از مخازن خصوصا تزریق گاز به میادین نفتی
6- تمرکز زدائی و اعطا اختیارات به سازمانها متناسب با مسئولیتها
7- افزایش توان تولید صیانتی نفت و گاز کشور متناسب با ذخائر
8- ادغام بخشهای موازی و اصلاح ساختارها با هدف روان سازی اجرائی و افزایش بهره وری و توسعه بخشهای مهندسی و تصمیم ساز
9- توسعه ناوگان حفاری کشور علی الخصوص در دریا
10- توسعه مخازن مشترک با تمرکز بر پارس جنوبی
11- حمایت ویژه از انجام مطالعات مخزن توسط سازمانهای تولید کننده و کارشناسان آنها
12- افزایش ذخائر قابل استحصال بعنوان پشتوانه تولید با حمایت از عملیاتهای اکتشافی
13- ایجاد ساز و کار مناسب برای تسریع در تولیدی شدن میادین اکتشافی
14- حمایت از جایگزین کردن گازهای غیر هیدروکربوری بجای گازهای هیدروکربوری در پروژههای تزریق گاز در جهت مثبت کردن تراز گازی کشور و صیانت از مخازن بر اساس مطالعات دقیق علمی
15- ارائه چهره ای توانمند از صنعت نفت کشور و تقویت مواضع در سازمانهای موثر بین المللی
16- حمایت و رشد مدیران متعهد، ریسک پذیر، پویا، فعال و شادابتر علی الخصوص در بخشهائی که ماندگاری بسیار طولانی مدیریتی از یکطرف روحیه رخوت ایجاد کرده و از طرف دیگر سازمان را با اتهام انحصار گرائی مواجه می کند
17- حمایت ویژه از کلیه توانمندیهای درون کشوری برای حضور قوی در بازار صنعتی منطقه
18- ارائه اساسنامه شرکت ملی نفت ایران
19- حمایت از سازمانهای بازرسی و ارزیابی بعنوان چشم مدیریت و اهرم نظارتی و کنترلی

کارنامه ثلث سوم

اما ورود مهندس جشن ساز به ساختمان قدیمی نبش چهار راه طالقانی به عنوان مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران با تلاطم های مدیریتی بسیاری همراه بود. وی که از مدیران ارشد مناطق نفت خیز جنوب طی یک دهه اخیر محسوب می شد، انتقالش به تهران این شائبه را ایجاد کرد که احتمالا دوستان و مدیران همراه وی در مناطق به تهران منتقل خواهند شد و تا مدتها، مدیران ستادی به انتظار سونامی تغییر بودند. اما در عمل این اتفاق نیافتاد و تقریبا هیچ مدیری از مناطق نفتخیز جنوب با اتوبوس آقای جشن ساز به تهران نیامد و پرونده این موضوع به ظاهر بسته شد.

در حالی که عده ایی وجود برخی محدودیت ها را علت اصلی عدم انتقال نیروهای مورد نظر مدیر عامل به تهران یاد می کنند، اما منابع نزدیک به وی معتقدند، مهندس جشن ساز اعتقادی به تغییرات یکباره ندارد و حسب نیاز و منافع شرکت ملی نفت، بی ملاحظه مدیران را جابجا خواهد کرد، حال آنکه از نگاه مهندس جشن ساز خط مقدم صنعت نفت، شرکت های عملیاتی و تولیدی است و تقویت آنها بر هر چیزی اولویت دارد. هر چند مدیر عامل شرکت ملی نفت توانست بدون ایجاد سونامی و با بهره گیری از توانمندهای مدیران وقت، آرایش جدیدی از مدیران را معماری نماید و با ورود آقای مهندس ضیغمی به ترکیب اصلی هیات مدیره و همچنین انتصاب دکتر غنیمی فرد به سمت معاون سرمایه گذاری، وزن همفکران خود را در صدر شرکت ملی نفت ایران افزایش دهد.

اما اگر 19 محور اشاره شده در برنامه را به عنوان شاخص ارزیابی عملکرد سیف الله جشن ساز مدنظر قرار دهیم، به نظر می رسد در این مدت کوتاه به غیر از چند محور، آن هم با شدت و ضعف متفاوت، این مدیر کهنه کار نفتی عملکرد قابل دفاعی داشته است.

اتخاذ دیپلماسی فعال در حوزه نفت و گاز (سفر های دیپلماتیک اخیر به روسیه و چین)، پیگیری فعالانه برای خروج سازمان هایی چون بهداری و بهداشت صنعت نفت و پایانه ها و برخی از شرکت های دیگر از شمول اصل 44 در قیاس با حضور منفعلانه مدیران سابق، پیگیری های موثر در جهت تسریع در راه اندازی فاز های 6 تا 8 پارس جنوبی با هدف جبران عقب ماندگی در تزریق گاز به میدان نفتی آغاجاری و پیگیری دیگر پروژه های تزریق، نهادینه کردن سیاستهای تمرکز زدایی و اعطای اختیارت به شرکت های تولیدی زیر مجموعه از جهات مختلف تصمیم گیری و مسایل بودجه ایی، سازماندهی کمیته استراتژیک تامین دکل حفاری در دریا و خشکی، ایجاد ساز و کار مناسب برای تسریع در تولیدی شدن برخی میادین اکتشافی مانند میدان نفتی آزادگان و جفیر، پیگیری ارائه اساسنامه شرکت ملی نفت ایران به دولت و مجلس پس از دهها سال توقف در وزارت نفت و دولت، ایفای نقش کاملا محسوس در سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت و مصوبات چشمگیر هیات مدیره در خصوص رفع نیاز های درمانی پرسنل و خانواده بزرگ صنعت نفت و انعقاد تفاهم نامه فروش و تجارت نفت با بنیاد مستضعفان و جانبازان با هدف تنوع سازی در فروش نفت و کاهش ریسک بازار و پایان دادن به دوره انحصار وزارت نفت بر عرصه فروش نفت خام که با توجه به سیاست‌های اصل 44 و روند خصوصی‌سازی، اقدامی بزرگ و قابل تقدیر محسوب می‌شود.

همچنین تلاش در جهت تخصیص سهم سه درصدی درآمد حاصل از فروش نفت به توسعه پارس جنوبی در بودجه سال 1388 و اخذ موافقت مجلس شورای اسلامی و رییس جمهور در جهت توسعه مخازن مشترک با تمرکز بر پارس جنوبی در شرایط تحریم بین المللی، در کنار دهها اقدام دیگر از جمله اقدامات و جهت گیری های موثری بود که آقای مهندس سیف الله جشن ساز طی مدت کوتاه نه ماه، توانست عملیاتی کند که حاکی از اخذ نمره قبولی آقای مدیر عامل است.

اما مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران در پیگیری برخی از کلیدی ترین محورهای برنامه کاری خود به نظر می رسد با چالش های جدی مواجه شده است. محورهایی که به اعتقاد کارشناسان مسایل نفت و گاز کشور، اجرایی کردن آن شاید در مدت کوتاه نه ماه، تا حدودی هم امکان پذیر نبوده است ولی می بایست سمت و سوی تصمیمات و سیاست های مدیرعامل و تیم همراه به سمت اجرایی شدن آنها باشد.

چالش ها

به نظر می رسد بدلیل ترافیک کاری آقای مدیر عامل و مسایل جاری و چالش برانگیز حوزه تولید نفت و گاز و صد ها مورد کاری پیدا و پنهان اعلامی و ایجادی از درون و بیرون نفت، بخشی از برنامه های اعلام شده بطور جدی عملیاتی نشده است.

از نگاه کارشناسان حوزه منابع انسانی، توجه به نیروی انسانی بعنوان سرمایه اساسی صنعت نفت همانطور که وزیر محترم نفت هم به آن در حکم انتصاب آقای مدیر عامل به آن اشاره کرده بود می بایست از اولویت بیشتری در برنامه کاری برخوردار می بود. تکیه مدیر عامل محترم بر عوامل و مدیران فعلی منابع انسانی شرکت ملی نفت، علت اصلی توقف ها و عدم اصلاحات ساختاری در این بوده بخش است که می توان بطور نمونه به اجرایی شدن نظام هماهنگ پرداخت در گستره صنعت نفت در سال آینده اشاره کرد که به نظر می رسد عزیزان در حوزه منابع انسانی اقدام پیش دستانه ایی با هدف حفظ شان و منزلت پرسنل تدارک ندیده اند.

از دیگر اولویت های کاری مهندس جشن ساز که به واقع از دردهای اصلی صنعت نفت بوده و به نظر می رسد با شرایط موجود هم باقی خواهد ماند، ماندگاری برخی مدیران قدیمی منفعل در سمت های مدیریتی سازمان بزرگ نفت است.

مدیر عامل محترم به درستی حمایت و رشد از مدیران متعهد، ریسک پذیر، پویا، فعال و شادابتر را در سطح سازمان و علی الخصوص در بخشهائی که ماندگاری بسیار طولانی مدیریتی از یکطرف روحیه رخوت ایجاد کرده و از طرف دیگر سازمان را با اتهام انحصار گرائی مواجه کرده را در برنامه های خود قرار دادند ولی در واقعیت به دلایلی که برخی از آنها برای همگان مشهود است، این برنامه هم عملی نشده است. مشکلات ساختاری، آیین نامه های پیچ در پیج جذب، آموزش و انتصابات، شرایط سخت احراز پست در رده های کارشناسی و مدیریتی، عدم توجه به قابلیت جوانان و مدیران میانی صنعت، داستان غم انگیز نخبه و غیر نخبه، خروج نیروهای آموزش دیده صنعت نفت از شرکت ها، شفاف نشدن روابط مالی شرکت ملی نفت در برابر سه شرکت اصلی دیگر و ضعف سیستم حقوقی در عملیاتی سازی آن، عدم تعیین تکلیف منابع درآمدی حاصل از فروش فرآورده ها و بلاتکلیف بودن مساله( مانند گوگرد تولیدی در پارس جنوبی و یا میعانات و مایعات در برخی میادین گازی و نفتی) و ضعف مشهود سیستم مالی در حل و فصل این دست موضوعات و .... از جمله آفات این بی تحرکی است که سال هاست پرسنل نفت را عذاب می دهد.

از دیگر برنامه های آقای مهندس جشن ساز که به نظر می رسد با شدت کمتری در قیاس با دیگر برنامه ها طی نه ماه گذشته دنبال شده بحث حمایت ویژه از توانمندیها و قابلیت های داخلی برای حضور قوی در بازار صنعتی منطقه و همچنین تلاش در جهت ارائه چهره ای توانمند از صنعت نفت کشور و تقویت مواضع در سازمانهای موثر بین المللی است.

هر چند دستگاه دیپلماسی صنعت نفت با حضور دکتر نقره کار شیرازی تا حدی فعال شده است، ولی شرکت ملی نفت ایران با قد و قواره دومین شرکت نفتی جهان به جهت دارا بودن ذخایر هیدروکربوری، شان و منزلت دیگری دارد. عقد چندیدن تفاهم نامه با کشور های بولیوی، کوبا، ویتنام، ونزوئلا، برزیل، کرواسی، لهستان، بلاروس و .... که عمدتا در بخش همکاری های بالادستی بوده است و هنوز هم عملیاتی نشده است، اعتبار و آبروی نظام را در گرو خود دارد بنابراین نیازمند توجه ویژه مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران است.

اما از دیگر محورهایی که بطور خاص در برنامه آقای مدیرعامل مطرح نشده بود، ولی در بطن همه سرفصل ها وجود داشت، تلاش در جهت استقرار سیستم اطلاع رسانی شفاف، علمی و واقع گرا بود که در عمل پیاده سازی نشد و در شرایطی که چندین بار اهمیت اطلاع رسانی از سوی مقام معظم رهبری طی چند ماه گذشته مورد تاکید قرار گرفته بود، یکی از اشتباهات ساختاری شرکت ملی نفت طی چند سال اخیر اتفاق افتاد و روابط عمومی شرکت ملی نفت ایران با دفتر مدیر عامل تلفیق شد و در عمل با کاسته شدن از شان و منزلت روابط عمومی، آسیب مضاعفی به اطلاع رسانی داخلی و بین المللی فعالیت های شرکت ملی نفت وارد شد. هر چند این به اصطلاح اصلاح ساختار در دوران مدیریتی مهندس جشن ساز، طراحی نشده بود ولی این انتظار می رفت که مساله در دوران ایشان حل شود.

به هر تقدیر علیرغم مسایلی و دغدغه هایی که ارایه گردید، در یک نگاه منصفانه می بایست عملکرد مجموعه شرکت ملی نفت ایران را طی دوران مدیریتی مهندس جشن ساز در بخش های اکتشاف، تولید و استخراج و پشتیبانی از تولید مورد تقدیر و قدردانی قرار داده و امیدوارانه منتظر بود که روزی همه سرفصل های مورد نظر مهندس جشن ساز با بهترین نحو، عملیاتی شود. اما به نظر می رسد، ضمانت تحقق این آرمان، انتخاب مشاورین و مدیرانی با انگیزه و متخصص از جنس فکر و توسعه است تا بتوانند مجموعه توان ستاد و عملیات را به سمت دستیابی به افق روشن ایران 1404 هدایت نمایند.

oilnews.ir